Behandelingen bij obesitas
Obesitas wordt in Nederland behandeld volgens een stappenmodel: je start met leefstijl, en pas als dat niet genoeg oplevert, komen een gespecialiseerd programma, medicijnen of een maagverkleining in beeld. Welke stap bij jou past, hangt af van je BMI, je buikomvang en je gezondheid. Die inschatting maak je samen met je huisarts of praktijkondersteuner (POH).
In het kort
- De richtlijn deelt je gezondheidsrisico in vier niveaus in, van licht tot extreem verhoogd. Elk niveau hoort bij een eigen behandelstap (Richtlijn Overgewicht en obesitas, 2023).
- Het leefstijlprogramma GLI duurt 24 maanden en kost je niets: geen eigen risico en geen eigen bijdrage (Zorginstituut Nederland, 2026).
- Medicijnen overweegt de huisarts pas bij een BMI van 35 met een ziekte of van 40, na minstens 1 jaar GLI met minder dan 10% gewichtsverlies (NHG-Standaard Obesitas, oktober 2025).
- Een maagverkleining geeft in de eerste 1 à 2 jaar gemiddeld 25 tot 30% gewichtsverlies (Thuisarts; Richtlijn Chirurgische behandeling van obesitas).
Het stappenmodel in het kort
Zorgverleners noemen het ook wel stepped care: zorg in treden. Het idee is eenvoudig. Je krijgt de lichtste behandeling die bij jouw risico past. Helpt die onvoldoende, of is je risico hoger, dan ga je een tree omhoog. Leefstijl blijft bij elke tree de basis, ook als je later een medicijn of een operatie krijgt.
Obesitas is een chronische ziekte met veel oorzaken, zoals erfelijkheid, hormonen, slaap, stress en sommige medicijnen. De NHG-Standaard Obesitas van oktober 2025 vraagt de huisarts daarom ook naar onderliggende oorzaken te kijken, niet alleen naar eten en bewegen (VoedingOnline, 13-10-2025). Dat een volgende stap nodig is, zegt dus niets over hoe hard je je best hebt gedaan.
De vijf treden zijn:
- Adviezen voor een gezonde leefstijl. Bij een licht verhoogd risico. Je krijgt uitleg en tips van je huisarts of POH, soms met hulp uit de wijk of de gemeente.
- Basis-GLI. Een erkend leefstijlprogramma van twee jaar met een leefstijlcoach. Lees alles over het leefstijlprogramma GLI en hoe je je aanmeldt.
- Gespecialiseerde GLI. Meer of intensievere begeleiding bij een extreem verhoogd risico, of als er extra zaken spelen, zoals psychische klachten of een vermoeden van een eetstoornis.
- Medicatie naast de GLI. Een middel dat de eetlust remt, naast het leefstijlprogramma. Voor wie, en wanneer je stopt, staat bij medicijnen bij obesitas volgens de NHG-Standaard.
- Bariatrische chirurgie. Een maagverkleining in een gespecialiseerd centrum, met screening vooraf en jarenlange nazorg. Zie de soorten maagverkleining en het traject.
Welke stap hoort bij jouw BMI?
De huisarts kijkt niet alleen naar je BMI. Ook je buikomvang en ziektes die met gewicht samenhangen tellen mee. Samen geven ze je gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico, afgekort GGR. Een vergrote buikomvang is 88 centimeter of meer bij vrouwen en 102 centimeter of meer bij mannen. Bij ziektes gaat het bijvoorbeeld om diabetes type 2, hoge bloeddruk, slaapapneu, artrose of psychische problemen.
| BMI | Zonder vergrote buikomvang of ziekte | Met vergrote buikomvang | Met een gewichtsgerelateerde ziekte |
|---|---|---|---|
| 25 tot 30 | Licht verhoogd: adviezen gezonde leefstijl | Matig verhoogd: basis-GLI | Matig verhoogd: basis-GLI met aanvullende zorg |
| 30 tot 35 | Matig verhoogd: adviezen gezonde leefstijl | Sterk verhoogd: basis-GLI | Sterk verhoogd: basis-GLI met aanvullende zorg |
| 35 tot 40 | Sterk verhoogd: basis-GLI | Extreem verhoogd: gespecialiseerde GLI | Extreem verhoogd: gespecialiseerde GLI |
| 40 of hoger | Altijd extreem verhoogd: gespecialiseerde GLI | ||
Twee kanttekeningen. Voor mensen boven de 70 en voor mensen met een Aziatische, Afrikaanse of andere niet-Europese achtergrond gelden andere grenzen (Richtlijn Overgewicht en obesitas, 2023). En de tabel laat de leefstijlstappen zien. Medicijnen en een operatie komen daar bovenop, onder deze voorwaarden uit de NHG-Standaard van oktober 2025:
- Medicijnen: overwegen bij een BMI van 35 of hoger met een ziekte, of een BMI van 40 of hoger, na minstens een jaar gemotiveerd meedoen aan een GLI met minder dan 10% gewichtsverlies. De GLI loopt dan gewoon door.
- Maagverkleining: bij een BMI van 40 of hoger, een BMI van 35 of hoger met een ernstige gewichtsgerelateerde ziekte, of een BMI van 30 of hoger met slecht ingestelde diabetes type 2. Steeds als eerdere behandeling onvoldoende resultaat gaf, en vanaf 18 jaar. Check de details bij de criteria om in aanmerking te komen voor een maagverkleining.
Weet je je BMI nog niet? Met de BMI-rekenhulp die niets opslaat heb je het in een paar seconden. Meet ook je buikomvang: staand, op de blote huid, halverwege je onderste rib en de bovenkant van je bekken.
Wat levert elke behandeling op?
Hoeveel je afvalt, verschilt sterk per persoon. De cijfers hieronder zijn gemiddelden uit onderzoek of landelijke monitors. Ze zijn bedoeld om te vergelijken, niet als belofte. Ook een kleiner verlies kan veel doen: 5 tot 10% minder gewicht geeft al aanzienlijke gezondheidswinst, zoals een betere bloeddruk en bloedsuiker (NHG-Standaard Obesitas, 2010).
| Behandeling | Gemiddeld resultaat | Wat je zelf betaalt | Bron |
|---|---|---|---|
| Leefstijlprogramma GLI | 47% van wie het hele programma afrondde, was minstens 5% van het gewicht kwijt | Niets | RIVM, monitor GLI (juni 2024); Zorginstituut (2026) |
| Semaglutide 2,4 mg | Ongeveer 15% na 68 weken, zolang je het gebruikt | Voor obesitas niet vergoed | STEP 1-studie (2021); Farmacotherapeutisch Kompas (peildatum 25-09-2026) |
| Placebo met leefstijladvies | Ongeveer 2,4% in dezelfde studie | n.v.t. | STEP 1-studie (2021) |
| Maagverkleining | 25 tot 30% in de eerste 1 à 2 jaar | Je eigen risico (€ 385 in 2026) | Thuisarts; Richtlijn Chirurgische behandeling van obesitas |
Een paar dingen vallen op. Het leefstijlprogramma levert gemiddeld het minst gewichtsverlies op, maar kost je niets en leert je gewoontes die je bij elke volgende stap nodig hebt. Van de deelnemers stopte wel 41% voortijdig (RIVM, 2025). Medicijnen werken alleen zolang je ze gebruikt. En een operatie geeft het grootste effect, maar is een grote ingreep met levenslange gevolgen, zoals dagelijks vitamines slikken.
Over de kosten van een operatie en wat je verzekering betaalt, lees je meer bij de vergoeding van een maagverkleining door je zorgverzekeraar.
Een voorbeeld uit de praktijk
Stel: je bent 1,70 meter en weegt 95 kilo. Je BMI is dan 95 gedeeld door 2,89 (1,70 × 1,70) = 32,9. Je buikomvang is 96 centimeter en je bent een vrouw. Volgens de tabel is je risico dan sterk verhoogd, en de passende stap is een basis-GLI.
Val je in dat programma 5% af, dan is dat 4,75 kilo. Je weegt daarna 90,25 kilo, met een BMI van 31,2. Je hebt dan nog steeds obesitas. Toch is dit echte winst: je bloeddruk en bloedsuiker verbeteren vaak al bij dit verlies. Een medicijn of een operatie ligt in dit voorbeeld nog niet voor de hand, omdat je BMI onder de 35 blijft en je geen diabetes hebt.
Weeg je bij dezelfde lengte 118 kilo, dan is je BMI 40,8. Dan geldt direct een extreem verhoogd risico. De huisarts kan je dan naar een gespecialiseerde GLI verwijzen en het gesprek over medicijnen of een maagverkleining openen als het programma te weinig oplevert.
De huisarts als ingang
Bijna elke stap begint bij je huisarts of POH. Zij stellen je risico vast, verwijzen je naar een GLI, schrijven zo nodig een medicijn voor of verwijzen je naar een bariatrisch centrum. Dat je daar niet alleen voor staat, blijkt uit de cijfers: in 2025 steeg het aantal mensen dat bij de huisarts bekend is met overgewicht of obesitas met 39% (Nivel, 2026).
Vind je het lastig om erover te beginnen? Dat is heel gewoon. Bij je gewicht bespreken met je huisarts vind je een gesprekskaart en vragen die je kunt stellen. Neem mee:
- je BMI en buikomvang;
- ziektes of klachten die je hebt, zoals hoge bloeddruk, diabetes of pijn in je knieën;
- wat je al hebt geprobeerd, met of zonder begeleiding;
- de medicijnen die je gebruikt, want sommige middelen kunnen je gewicht verhogen.
Liever eerst in een groep luisteren? Op de gratis informatieavonden en livestreams over obesitas beantwoorden een arts en een ervaringsdeskundige je vragen.
Verder lezen per behandeling
Elke behandeling heeft een eigen pagina met meer uitleg. Kies wat bij jouw vraag past:
- Het leefstijlprogramma GLI en hoe je je aanmeldt: instroomcriteria, de negen erkende programma's, uitval en resultaten.
- Medicijnen bij obesitas volgens de NHG-Standaard: de voorkeursmiddelen, de stopregel en de stand van de vergoeding.
- De soorten maagverkleining en het traject: sleeve, bypass en mini-bypass, risico's en nazorg.
- De wachttijden voor een maagverkleining per centrum: alle ziekenhuizen en klinieken, maandelijks bijgewerkt.
- Wat obesitas is en waarom het een chronische ziekte is.
Welke route je ook kiest: bespreek het met je huisarts. Deze site geeft algemene uitleg en vervangt geen medisch advies.
Kom ik in aanmerking? Doe de BMI-check
Veelgestelde vragen over behandelingen bij obesitas
Wat betekent stepped care bij obesitas?
Stepped care betekent dat je begint met de lichtste behandeling die past bij je gezondheidsrisico. Werkt die onvoldoende of is je risico hoger, dan volgt een zwaardere stap. De treden lopen van leefstijladviezen via de GLI en medicatie naar een maagverkleining. Je ziet de indeling per BMI in de tabel met behandelstappen per gezondheidsrisico.
Wat is een gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico (GGR)?
Het GGR is een inschatting van hoeveel risico je gewicht geeft voor je gezondheid. De huisarts combineert daarvoor je BMI, je buikomvang en ziektes die met gewicht samenhangen. Er zijn vier niveaus: licht, matig, sterk en extreem verhoogd. Elk niveau hoort bij een eigen behandelstap. Je BMI bereken je met de BMI-check op je eigen telefoon.
Waarom telt mijn buikomvang mee?
Je buikomvang telt mee omdat vet rond je organen meer risico geeft op onder meer diabetes en hart- en vaatziekten. Bij een BMI tussen 25 en 35 bepaalt je buikomvang daarom of je in aanmerking komt voor een GLI. De grens is 88 centimeter voor vrouwen en 102 centimeter voor mannen. Meet staand en op de blote huid.
Moet ik altijd onderaan de trap beginnen?
Nee, je begint niet altijd onderaan. Bij een hoog risico, zoals een BMI van 40 of hoger, verwijst de huisarts je direct naar een gespecialiseerde GLI. Wel geldt voor medicijnen en een maagverkleining dat eerdere behandeling onvoldoende moet hebben geholpen. Hoe dat voor jou uitpakt, lees je bij de voorwaarden om in aanmerking te komen.
Wat is het verschil tussen een basis-GLI en een gespecialiseerde GLI?
Een gespecialiseerde GLI biedt meer of intensievere begeleiding dan een basis-GLI. De richtlijn noemt die bij een BMI van 35 of hoger, maar ook bij laaggeletterdheid, psychische klachten of een vermoeden van een eetstoornis. Welke vorm er bij jou in de buurt is, hoor je van je huisarts. Meer over het programma staat bij het leefstijlprogramma GLI.
Hoeveel procent gewichtsverlies is al gezondheidswinst?
Al 5 tot 10 procent gewichtsverlies geeft volgens de NHG aanzienlijke gezondheidswinst. Denk aan een lagere bloeddruk, een betere bloedsuiker en minder belasting van je gewrichten. Bij 100 kilo is 5 procent al 5 kilo. Een lager gewicht is dus niet het enige doel; ook je gezondheid en hoe je je voelt tellen mee.
Kan de huisarts alle behandelingen zelf geven?
Nee, de huisarts geeft niet alle behandelingen zelf. De huisarts of POH stelt je risico vast, geeft adviezen en kan medicijnen voorschrijven. Voor de GLI verwijst de huisarts naar een leefstijlcoach, voor een operatie naar een bariatrisch centrum. Zo'n verwijzing voorbereiden doe je met de tips om je gewicht met je huisarts te bespreken.
Wie bepaalt welke behandeling ik krijg?
Welke behandeling je krijgt, bepaal je samen met je huisarts. De richtlijn vraagt zorgverleners om te kiezen op basis van je risico, oorzaken, motivatie en wensen, en om je verwachtingen eerlijk te bespreken. Je hoeft dus niets te accepteren wat niet bij je past. Vragen stellen aan een arts buiten de spreekkamer kan op een informatieavond of livestream.
Gelden er andere BMI-grenzen voor ouderen?
Ja, voor mensen van 70 jaar en ouder gelden andere grenzen. Volgens de richtlijn begint overgewicht voor hen pas bij een BMI van ongeveer 28. Ook voor mensen met een niet-Europese achtergrond zijn de grenzen voor BMI en buikomvang anders. Bespreek je eigen situatie daarom met je huisarts, in plaats van alleen op een tabel te vertrouwen.
Waarom is leefstijl ook na een operatie nog nodig?
Leefstijl blijft nodig omdat je nieuwe gewoontes bepalen of het resultaat van een operatie of medicijn blijft. Na een maagverkleining eet je kleine porties en slik je levenslang vitamines. Bij medicijnen loopt de GLI volgens de NHG gewoon door. Wat er na een operatie verandert, lees je bij de risico's en het leven na een maagverkleining.
Welke behandeling past bij een BMI van 32?
Dat hangt af van je buikomvang en je gezondheid. Zonder grote buik of ziekte krijg je adviezen voor een gezonde leefstijl. Met een buikomvang boven de grens of een gewichtsgerelateerde ziekte is een basis-GLI de passende stap. Heb je slecht ingestelde diabetes type 2, dan kan ook een operatie ter sprake komen. Controleer eerst je cijfers met de BMI-rekenhulp.
Welke rol speelt diabetes type 2 bij de keuze?
Diabetes type 2 telt zwaar mee. Het verhoogt je gezondheidsrisico, waardoor je bij een lagere BMI al voor een GLI in aanmerking komt. En bij slecht ingestelde diabetes kan een operatie volgens de NHG al vanaf een BMI van 30 besproken worden. Hoe dat precies zit, staat bij de criteria voor een maagverkleining.
Wat als ik geen enkele behandeling wil?
Dan is dat jouw keuze, en die mag je maken. Een goede huisarts respecteert dat en vraagt eerst of je over je gewicht wilt praten. Je kunt later altijd terugkomen. Wel is het verstandig om ziektes als hoge bloeddruk of diabetes te laten controleren, ook als je niet aan afvallen wilt werken.
Waarom krijgt niet iedereen met obesitas meteen een operatie?
Omdat een operatie een grote ingreep is met blijvende gevolgen, zoals levenslang vitamines slikken. Daarom kiest de richtlijn eerst voor lichtere stappen en komt een operatie pas bij een hoog risico en onvoldoende resultaat van eerdere behandeling. Lees welke gevolgen erbij horen bij de risico's van een maagverkleining.
Wat als de GLI bij mij niet genoeg oplevert?
Dan kijk je samen met je huisarts naar de volgende stap. Na minstens een jaar GLI met minder dan 10% gewichtsverlies kan een medicijn in beeld komen, bij een BMI van 35 met een ziekte of van 40. Bij een hogere BMI kan ook een operatie passen. De voorwaarden staan bij medicijnen bij obesitas en de stopregel.
Bronnen
- Richtlijnendatabase – Richtlijn Overgewicht en obesitas, tabel 13.1 gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico (2023)
- Richtlijnendatabase – Uitkomstmaten bij behandeling van overgewicht en obesitas (10-07-2023)
- Richtlijnendatabase – Gecombineerde leefstijlinterventie (10-07-2023)
- VoedingOnline – NHG-Standaard Obesitas 2025 (13-10-2025)
- Nederlands Tijdschrift voor Leefstijlgeneeskunde – Huisarts wordt spelverdeler bij aangescherpte NHG-richtlijn (oktober 2025)
- Zorginstituut Nederland – Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) (Zvw) (29-05-2026)
- RIVM – Bijna de helft van de deelnemers verloor na afronden GLI minimaal 5% van het gewicht (juni 2024)
- RIVM – Deelname en uitval bij de GLI, rapport 2025-0085 (2025)
- Wilding e.a. – STEP 1-studie semaglutide, New England Journal of Medicine (2021)
- Farmacotherapeutisch Kompas – Indicatietekst obesitas (geraadpleegd 25-09-2026)
- Thuisarts – Ik denk na over een maagverkleining (geraadpleegd 25-09-2026)
- Richtlijnendatabase – Chirurgische behandeling van obesitas, operatietechniek bij volwassenen (2020)
- Huisarts en Wetenschap – NHG-Standaard Obesitas, eerste versie (november 2010)
- Nivel – Jaarcijfers huisartsenzorg 2025 (08-07-2026)