BMI-check

Een informatieavond over obesitas organiseren

Voor huisartsen, POH en praktijkmanagers

Een informatieavond over obesitas organiseer je in ongeveer acht weken: je legt datum, locatie en sprekers vast, promoot de avond via praktijk, bibliotheek en wijk, houdt een programma van anderhalf uur van 19.30 tot 21.00 uur en evalueert een week later. Dit draaiboek geeft de planning, de rollen, het programma, de kostenposten en de spelregels voor privacy en onafhankelijkheid.

In het kort

  • 15,6% van de volwassenen heeft obesitas (CBS/RIVM Gezondheidsmonitor 2024); veel van hen komen niet uit zichzelf bij de huisarts.
  • Stigma houdt mensen weg van hulp; sommigen wachtten tot 10 jaar voordat ze chirurgie zochten (WUR-onderzoek, via Nieuws voor Diëtisten, 16-03-2026).
  • Een openbare plek zoals de bibliotheek verlaagt de drempel; het aanmeldformulier vraagt geen gezondheidsgegevens.
  • Kan iemand niet komen? Elke eerste dinsdag van de maand om 20.00 uur is er de livestream "Vraag het de arts" op YouTube.

Draaiboek: van 8 weken vooraf tot 1 week erna

Het doel van de avond is niet verkopen of opereren, maar informeren: mensen met overgewicht horen welke hulp er is en dat de huisarts de ingang is. Kies vooraf één meetbaar doel, bijvoorbeeld "30 bezoekers" of "10 mensen maken daarna een afspraak".

Planning van een informatieavond (draaiboek Overgewicht Nederland, 2026)
MomentWatWie
8 weken voorafDoel, datum en locatie kiezen; sprekers vastleggen (huisarts of POH, arts van een centrum, ervaringsdeskundige); afspraken over onafhankelijkheid op papierPraktijkmanager met huisarts
6 weken voorafAvond laten plaatsen op de site; flyer invullen; bericht naar het huis-aan-huisbladPraktijkmanager
4 weken voorafFlyers en poster verspreiden in praktijk, apotheek, bibliotheek, wijkteam; bericht op praktijkwebsite en social mediaAssistent, bibliotheek
3 weken voorafPresentaties afstemmen: B1-taal, alle behandelopties, geen merknamen of prijzen van aanbiedersModerator met sprekers
2 weken voorafZaal controleren op toegankelijkheid, stoelen en techniek; tweede social-berichtPraktijkmanager, bibliotheek
1 week voorafAanmeldingen tellen, stoelen bepalen, herinneringsmail, draaiboek van de avond rondsturenPraktijkmanager
De avond zelfOpbouw 18.30, inloop 19.15, start 19.30, einde 21.00, opruimenAlle rollen
1 week ernaEvaluatie, bedankjes, openstaande vragen beantwoorden, cijfers vastleggenModerator, praktijkmanager

De tijd die dit kost, staat uitgewerkt bij de tijdsinvestering van een informatieavond en andere activiteiten.

Rollen en taken

  • Huisarts of POH: vertelt wat obesitas is, waarom het een chronische ziekte is en hoe je het gesprek met de huisarts begint.
  • Arts van een bariatrisch centrum of ziekenhuis: legt alle behandelopties uit, van leefstijl tot operatie, met eerlijke informatie over risico's en nazorg.
  • Ervaringsdeskundige: vertelt over twijfel, de eerste stap en het leven daarna. Spreek vooraf af wat hij of zij wel en niet deelt.
  • Bibliotheek: gastvrouw of gastheer, zaal, promotie via eigen kanalen en nieuwsbrief.
  • Moderator: bewaakt tijd en toon, verzamelt vragen (ook anoniem op briefjes) en grijpt in bij persoonlijke medische vragen.

Programma van 19.30 tot 21.00 uur

Voorbeeldprogramma (90 minuten)
TijdOnderdeelDuur
19.15Inloop met koffie en thee15 min
19.30Welkom en spelregels (moderator)5 min
19.35Wat is obesitas en wanneer naar de huisarts? (huisarts of POH)15 min
19.50Alle behandelingen: GLI, medicijnen, maagverkleining (arts van een centrum)20 min
20.10Mijn verhaal (ervaringsdeskundige)15 min
20.25Vragen uit de zaal25 min
20.50Afsluiting: wat is je volgende stap?10 min

Het programma van 19.30 tot 21.00 uur telt op tot 5 + 15 + 20 + 15 + 25 + 10 = 90 minuten. Houd de vragenronde lang: daar zit de waarde voor bezoekers. Een overzicht van alle opties om naar te verwijzen staat bij de behandelingen bij obesitas: leefstijl, medicijn en operatie.

Tijdlijn van de informatieavond van 19.30 tot 21.00 uur: welkom 5, huisarts 15, arts centrum 20, ervaringsdeskundige 15, vragen 25 en afsluiting 10 minuten
Voorbeeldprogramma van 90 minuten, balken naar duur. Bron: draaiboek Overgewicht Nederland (2026).

Locatie en toegankelijkheid

Een bibliotheek of buurthuis is neutraal terrein. Mensen die nog niet bij de huisarts durven te komen, lopen daar makkelijker binnen dan in een praktijk of ziekenhuis. Let op:

  • Stevige stoelen zónder armleuningen, en een paar bredere stoelen. Onderzoekers van het Erasmus adviseren passende stoelen als onderdeel van stigmavrije zorg (Erasmus ESHPM, 16-04-2024).
  • Gelijkvloers of met lift, een toegankelijk toilet, parkeerplaatsen dichtbij en een halte van het openbaar vervoer.
  • Een ringleiding of microfoon, en dia's met grote letters.
  • Geen weegschaal, geen metingen en geen foto's van bezoekers.

Praktijkvoorbeeld: hoeveel stoelen?

Stel: 25 mensen melden zich aan en geven samen 41 personen op, omdat veel mensen een partner of vriend meenemen. Reken 10% extra voor wie zich niet aanmeldt: 41 × 1,1 = 45,1, dus 45 stoelen. Houd daarnaast twee plekken vrij voor een rolstoel of rollator.

Promotie

  • Flyer A5 met datum en plaats, in wachtkamer, apotheek, bibliotheek en bij het wijkteam.
  • Wachtkamerposter en de slide op het wachtkamerscherm.
  • Praktijkwebsite en praktijkapp, met link naar de aanmeldpagina.
  • Social media van praktijk, bibliotheek en gemeente.
  • Huis-aan-huisblad: een kort bericht of agenda-item. Dit bereikt ook mensen zonder internet.
Flyer Gratis informatieavond met de kop Obesitas welke behandelingen zijn er, tijd 19.30 tot 21.00 uur, velden voor datum en bibliotheek en een QR-code
Flyer A5 met open velden voor datum en plaats. Bron: eigen ontwerp (2026).

De flyer, poster en schermslide staan bij de materialen voor de praktijk en bij de gratis downloads voor wachtkamer en spreekkamer.

Privacy: geen gezondheidsvragen bij aanmelden

Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens (AVG, artikel 9). Het aanmeldformulier vraagt daarom alleen voornaam, e-mailadres, de gekozen avond, het aantal personen en toestemming. Geen gewicht, lengte, diagnose of medicatie. Houd je daar ook aan als je zelf een lijst bijhoudt. Op de avond zelf: geen presentielijst met namen die rondgaat, geen foto's zonder toestemming, en persoonlijke medische vragen verwijs je naar de eigen huisarts. Meer staat in de privacyverklaring van deze site.

Livestream-variant

Niet iedereen komt naar een zaal. Voor hen is er de livestream "Vraag het de arts": elke eerste dinsdag van de maand om 20.00 uur op YouTube. Kijkers stellen hun vraag in de chat, ook anoniem. Je kunt als praktijk op twee manieren meedoen: de livestream promoten, of je eigen avond tegelijk streamen.

Vierkante social-post met LIVE op YouTube, de titel Vraag het de arts en de tijd elke eerste dinsdag om 20.00 uur
Post om de maandelijkse livestream te delen. Bron: eigen ontwerp (2026).

Stream je zelf, zet de camera dan alleen op de sprekers, laat een tweede persoon de chat modereren en noem geen namen van kijkers. Beantwoord geen persoonlijke medische vragen live. Data en aanmelden: de informatieavonden en livestreams over obesitas.

Onafhankelijkheid

  • Bespreek alle behandelopties: leefstijl en GLI, medicijnen en operatie, en ook dat niet iedereen een operatie nodig heeft.
  • Noem alle centra in de regio, met hun wachttijden. Gebruik daarvoor het overzicht van wachttijden per centrum.
  • Geen verkoop, geen aanmeldingen voor een kliniek op de avond, geen merknamen of prijzen van medicijnen. Voor receptgeneesmiddelen geldt een reclameverbod.
  • Vermeld de partner. Deze site wordt mede mogelijk gemaakt door WeightWorks (partner van deze site). Spreekt er een arts van een centrum, vermeld dan op flyer en eerste dia bij welk centrum die werkt.

Hoe de samenwerking met de partner geregeld is, staat bij over deze site en onze partner.

Kostenposten

De bedragen verschillen per plaats. Noem daarom geen richtprijzen, maar vraag steeds een offerte.

Mogelijke kostenposten
PostToelichtingBedrag
ZaalhuurSoms gratis bij de bibliotheek als het past in hun programmaVraag offerte
Koffie en theeOok water en een suikervrij alternatiefVraag offerte
DrukwerkFlyers en posters; bestanden zijn gratisVraag offerte
TechniekBeamer, microfoon, ringleiding, eventueel streamingVraag offerte
AdvertentieHuis-aan-huisblad, soms gratis als agenda-itemVraag offerte
SprekersAfspraken over een eventuele vergoeding vooraf vastleggenMaak een afspraak

Evaluatie

Evalueer binnen een week, zolang de avond nog vers is. Gebruik een kort, anoniem formulier zonder gezondheidsvragen: hoe nuttig was de avond (1 tot 5), wat miste je, hoe hoorde je ervan? Tel het aantal aanmeldingen en het aantal bezoekers, en noteer welke promotie het meest opleverde. Bespreek met de sprekers wat beter kan en bewaar het draaiboek voor de volgende keer. Wil je dat jouw avond op deze site verschijnt, of heb je vragen over het draaiboek? Neem contact op met Overgewicht Nederland. Het totaalplan staat bij het plan van aanpak voor huisartsenpraktijken.

Veelgestelde vragen over een informatieavond organiseren

Hoe lang van tevoren begin je met organiseren?

Begin ongeveer acht weken vooraf. Dan heb je tijd om sprekers en een zaal vast te leggen en om vier weken te promoten. Bibliotheken en huis-aan-huisbladen plannen vaak ruim vooruit, dus neem daar als eerste contact op. De planning per week staat in het draaiboek.

Waarom een bibliotheek en niet de huisartsenpraktijk?

Een bibliotheek is neutraal en openbaar, en mensen komen er zonder hulpvraag. Wie zich schaamt of nog twijfelt, stapt daar makkelijker binnen dan in een praktijk. Bibliotheken hebben bovendien vaak een zaal, techniek en eigen promotiekanalen. Een buurthuis werkt om dezelfde reden goed.

Wie moet er zeker spreken op een informatieavond?

Minstens een huisarts of POH en een ervaringsdeskundige. De huisarts maakt duidelijk dat de praktijk de ingang is; de ervaringsdeskundige maakt het herkenbaar. Een arts van een centrum voegt kennis over behandelingen toe. Wat bezoekers daarna kunnen doen, staat bij je gewicht bespreken met de huisarts.

Hoe vind je een ervaringsdeskundige?

Vraag het via een patiëntenorganisatie, een lotgenotengroep of een bariatrisch centrum. Kies iemand die zijn of haar verhaal evenwichtig vertelt, inclusief de moeilijke kanten. Spreek vooraf af wat wel en niet gedeeld wordt. Verhalen ter inspiratie vind je bij ervaringen van mensen met obesitas.

Mogen bezoekers zich op de avond aanmelden bij een kliniek?

Nee, op de avond wordt niets verkocht en niemand aangemeld bij een kliniek. De boodschap is: bespreek het met je huisarts. Die bekijkt samen met de patiënt welke behandeling past en naar welk centrum verwezen wordt. Zo blijft de avond onafhankelijk en betrouwbaar.

Welke gegevens vraag je bij het aanmelden?

Alleen voornaam, e-mailadres, de gekozen avond, het aantal personen en toestemming. Geen gewicht, lengte, diagnose of medicatie, want dat zijn gezondheidsgegevens. Zo hoeft niemand iets over zichzelf prijs te geven om te komen. Zie ook de privacyverklaring.

Hoe ga je om met persoonlijke medische vragen uit de zaal?

Beantwoord ze algemeen en verwijs voor het persoonlijke deel naar de eigen huisarts. De moderator bewaakt dat. Bied aan dat mensen na afloop kort iemand kunnen spreken, maar geef ook dan geen individueel behandeladvies. Anonieme vragen op briefjes helpen mensen die het lastig vinden om hardop te vragen.

Mogen naasten ook naar de avond komen?

Ja, en dat is zelfs aan te raden. Veel mensen komen makkelijker als ze iemand kunnen meenemen, en naasten hebben vaak eigen vragen. Laat bij aanmelden het aantal personen invullen. Tips voor familie en vrienden staan bij iemand met obesitas steunen.

Wat als er weinig aanmeldingen zijn?

Ga door, ook met een kleine groep: een klein gezelschap stelt vaak meer vragen. Kijk een week vooraf welke kanalen nog niet zijn gebruikt, zoals het wijkteam of het huis-aan-huisblad. Noteer het bij de evaluatie, zodat de volgende avond eerder of breder wordt gepromoot.

Kan de praktijk zelf een livestream organiseren?

Ja, maar het is vaak eenvoudiger om de maandelijkse livestream "Vraag het de arts" te promoten. Stream je zelf, film dan alleen de sprekers en laat een tweede persoon de chat modereren. De vaste data staan bij informatieavonden en livestreams.

Hoe laat je je avond op deze site vermelden?

Stuur datum, tijd, locatie en de namen en functies van de sprekers via de contactpagina. De redactie controleert of het programma alle behandelopties behandelt en de partner vermeldt. Daarna komt de avond in de lijst met aanmeldformulier, zonder gezondheidsvragen.

Welke dia's gebruik je op de avond?

Gebruik weinig dia's met grote letters, B1-taal en geen voor-en-na-foto's. Toon de drie behandelstappen, de criteria volgens de NHG-Standaard 2025 en de wachttijden van alle centra in de regio. Zet op de eerste dia wie spreekt en voor welke organisatie, en op de laatste dia de volgende stap: de huisarts.

Moet je de partner van deze site noemen op de avond?

Ja, als je materialen of de naam van deze site gebruikt, vermeld je dat de site mede mogelijk wordt gemaakt door WeightWorks. Spreekt een arts van een centrum, noem dan ook dat centrum. Openheid over belangen maakt de avond geloofwaardiger. Meer staat bij over deze site.

Wat meet je bij de evaluatie?

Meet het aantal aanmeldingen, het aantal bezoekers, hoe ze van de avond hoorden en hoe nuttig ze hem vonden. Vraag niets over gewicht of gezondheid. Wil je weten of mensen daarna een afspraak maken, kijk dan in de weken erna naar het aantal consulten over gewicht in de praktijk.

Welke rol kan de bibliotheek op zich nemen?

De bibliotheek kan de zaal, de ontvangst en een deel van de promotie verzorgen, via haar eigen agenda, nieuwsbrief en sociale media. Veel bibliotheken organiseren al activiteiten over gezondheid en kennen hun bezoekers. Spreek vooraf af wie de aanmeldingen beheert. Voor andere samenwerkingen zie verwijzen en samenwerken.

Bronnen