Medicijnen bij obesitas

Medicijnen tegen obesitas zijn volgens de NHG-Standaard Obesitas (oktober 2025) een aanvulling op een leefstijlprogramma, geen vervanging. Je huisarts overweegt ze pas bij een BMI van 35 of hoger met een gewichtsgerelateerde ziekte, of een BMI van 40 of hoger, als je na minstens een jaar GLI minder dan 10% bent afgevallen. Werkt een middel na 12 weken op de hoogste dosis niet genoeg, dan stop je ermee.

De plaats van medicijnen in de behandeling

Afslankmedicijnen staan volop in het nieuws. Dat merken huisartsen ook: in 2025 steeg het aantal mensen dat bij de huisarts bekend is met overgewicht of obesitas met 39%, en Nivel wijst daarbij onder meer op de media-aandacht voor deze middelen (Nivel, 08-07-2026). Toch geeft de herziene NHG-Standaard medicatie bewust een beperkte plek. Leefstijl blijft de hoeksteen; een medicijn komt pas na een jaar leefstijlbehandeling met te weinig resultaat (Obesitas Platform, 13-10-2025). De Nederlandse Vereniging van Diëtisten vat het samen als "aanvullend aanbod" (NVD, 30-10-2025).

Dat betekent niet dat medicijnen niet werken. Het betekent dat ze het best werken als onderdeel van een groter plan, met een leefstijlcoach, controles bij de huisarts en een duidelijk moment waarop je beoordeelt of het zin heeft. Hoe de stappen op elkaar aansluiten, lees je bij het overzicht van alle behandelingen bij obesitas.

Wanneer schrijft de huisarts een middel voor?

De NHG-Standaard van oktober 2025 noemt drie voorwaarden die samen moeten gelden (VoedingOnline, 13-10-2025):

1. Je BMI. Een BMI van 35 of hoger met een ziekte die met je gewicht samenhangt, zoals artrose of hartproblemen, of een BMI van 40 of hoger.
2. Eerst leefstijl. Je hebt minstens een jaar gemotiveerd meegedaan aan een gecombineerde leefstijlinterventie. Meer daarover lees je bij het vergoede leefstijlprogramma GLI.
3. Te weinig resultaat. Je bent in dat jaar minder dan 10% afgevallen. De GLI loopt door als je met een medicijn start.

In de tweede lijn, bijvoorbeeld bij een internist, liggen de grenzen soms lager: vanaf een BMI van 27 met een grote buikomvang of een ziekte, of vanaf 35, na onvoldoende effect van een GLI. Voor mensen met een Aziatische, Midden-Oosterse, Afrikaanse of Afro-Caribische achtergrond gelden daar lagere BMI-grenzen (Farmacotherapeutisch Kompas, peildatum 25-09-2026).

Let op: de bijsluiter van een middel noemt vaak ruimere grenzen dan de huisarts hanteert. Dat een middel voor jouw BMI is geregistreerd, betekent dus niet dat je huisarts het voorschrijft of dat je verzekeraar het betaalt. Je eigen BMI zie je met de BMI-check zonder opslag van gegevens.

De voorkeursmiddelen op een rij

Het Farmacotherapeutisch Kompas, dat de NHG-Standaard volgt, noemt drie voorkeursmiddelen. Twee ervan lijken op GLP-1, een hormoon dat je darmen na het eten maken en dat je hersenen een vol gevoel geeft. Het derde werkt in op eetlust en beloning in de hersenen.

Medicijnen bij obesitas: plaats in de behandeling en vergoeding. Bron: Farmacotherapeutisch Kompas (peildatum 25-09-2026); Zorginstituut Nederland (september 2026).

Werkzame stof	Vorm	Plaats volgens de richtlijn	Vergoed bij obesitas?	Merknaam (ter herkenning)
Liraglutide 3 mg	Injectie, elke dag	Voorkeursmiddel	Ja, onder voorwaarden	Saxenda
Semaglutide 2,4 mg	Injectie, elke week	Voorkeursmiddel	Nee; nieuwe beoordeling aangekondigd	Wegovy
Naltrexon/bupropion	Tabletten	Voorkeursmiddel	Ja, onder voorwaarden	Mysimba
Tirzepatide	Injectie, elke week	Ontraden in de eerste lijn	Nee; beoordeling loopt	Mounjaro
Orlistat	Capsules	Niet aanbevolen	n.v.t.	–

Hoeveel je afvalt, verschilt sterk per persoon. Een goed onderzocht voorbeeld is de STEP 1-studie: deelnemers die naast leefstijladvies semaglutide 2,4 mg kregen, waren na 68 weken gemiddeld ongeveer 15% lichter; de groep met een nepmiddel en hetzelfde advies ongeveer 2,4% (Wilding e.a., 2021). In een vervolgonderzoek kwam binnen een jaar na het stoppen gemiddeld zo'n twee derde van het verloren gewicht terug (Wilding e.a., 2022). Een middel werkt dus vooral zolang je het gebruikt.

De stopregel na 12 weken

De dosis wordt in stappen opgebouwd, zodat je lichaam kan wennen. Ben je op de hoogste dosis die je goed verdraagt, dan telt de klok. Het Farmacotherapeutisch Kompas zegt: stop bij minder dan 5% gewichtsverlies na 12 weken op de maximaal verdraagbare dosis (update augustus 2026). Thuisarts legt uit dat het medicijn dan bij jou niet werkt (Thuisarts, 04-11-2025).

Rekenvoorbeeld

Stel: je bent 1,80 meter en weegt 130 kilo bij de start van je GLI. Je BMI is 130 gedeeld door 3,24 (1,80 × 1,80) = 40,1. Na een jaar programma ben je 6 kilo kwijt. Dat is 6 gedeeld door 130 = 4,6%, dus minder dan 10%. Je huisarts kan dan een medicijn overwegen.

Je start met 124 kilo. Voor de stopregel reken je 5% van dat gewicht: 6,2 kilo. Weeg je 12 weken nadat je op de hoogste verdraagbare dosis zit nog meer dan 117,8 kilo, dan is het advies om te stoppen. Weeg je minder, dan kun je in overleg doorgaan en blijft de GLI lopen.

Werkt een medicijn niet, of wil je het niet? Bij een BMI van 40 of hoger kan een maagverkleining als volgende stap ter sprake komen. Of je daarvoor in aanmerking komt, staat bij de NHG-criteria voor een maagverkleining.

Vergoeding: de stand in september 2026

De regels rond vergoeding veranderen. Wat hieronder staat, geldt op de peildatum van september 2026. Vraag altijd na bij je huisarts, apotheek of verzekeraar wat voor jou geldt.

• Liraglutide en naltrexon/bupropion worden onder voorwaarden vergoed uit de basisverzekering (Farmacotherapeutisch Kompas, peildatum 25-09-2026). De kosten daarvan stegen van € 9,3 miljoen bij circa 3.800 gebruikers in 2021 naar € 31,8 miljoen bij circa 27.000 gebruikers in 2024 (Zorginstituut Nederland, 03-02-2026).
• Semaglutide wordt voor obesitas niet vergoed. Het Zorginstituut adviseerde op 12-07-2024 negatief en heeft een nieuwe beoordeling aangekondigd; daarvoor zijn nog geen data bekend.
• Tirzepatide wordt beoordeeld. Volgens de werkagenda van het Zorginstituut staat de eerste bespreking in de Wetenschappelijke Adviesraad gepland op 5 oktober 2026; wanneer er een besluit komt, is nog niet bekend.

Het Zorginstituut werkt met een getrapte aanpak: als er vergoeding komt, dan eerst voor mensen met de hoogste ziektelast. Voorafgaande deelname aan een GLI zou daarbij een voorwaarde zijn (Zorginstituut Nederland, 03-02-2026). Hoe de uitkomst eruitziet, weet op dit moment niemand. Wij werken deze pagina bij zodra er een besluit is. Hoe het zit met de vergoeding van een operatie, lees je bij de vergoeding van een maagverkleining uit het basispakket.

Bijwerkingen en wie het beter niet gebruikt

Elk medicijn kan bijwerkingen geven. Thuisarts noemt als voorbeelden misselijkheid en diarree. Sommige mensen slapen minder goed of voelen zich angstig of gespannen. Deze klachten gaan meestal na een paar weken over (Thuisarts, 04-11-2025). Lees altijd de bijsluiter en vraag je apotheker om uitleg.

Het Farmacotherapeutisch Kompas raadt obesitasmedicatie af voor mensen ouder dan 75 jaar en tijdens zwangerschap of borstvoeding, omdat daar te weinig over bekend is (peildatum 25-09-2026). Gebruik je andere medicijnen of heb je een ziekte, vertel dat dan aan je huisarts. Dan kan die inschatten of een middel veilig voor je is.

Veilig gebruiken

• Gebruik een middel alleen op recept van een arts, en haal het bij een erkende apotheek.
• Koop nooit "afvalprikken" via sociale media of onbekende webshops. Het CBG waarschuwt dat je dan niet weet wat je krijgt (CBG, augustus 2026).
• Maak vooraf met je huisarts een plan: wanneer beoordeel je het effect, en wat doe je als je stopt?
• Blijf je leefstijlprogramma volgen. Die gewoontes helpen je ook als je ooit met het middel stopt.

Wil je je vragen over medicijnen stellen aan een arts, zonder dat het meteen over jou persoonlijk gaat? Kom dan naar een informatieavond of de livestream "Vraag het de arts". En bereid je afspraak voor met de gesprekskaart voor je huisarts. Bespreek het met je huisarts.

Veelgestelde vragen over medicijnen bij obesitas

Werkt een medicijn ook zonder leefstijlprogramma?

Een medicijn is bedoeld naast leefstijl, niet in plaats daarvan. In de grote studies kregen alle deelnemers ook leefstijladvies, en volgens de NHG-Standaard loopt de GLI door als je start. Zonder die basis is de kans groter dat het gewicht na stoppen terugkomt. Begin daarom bij het vergoede leefstijlprogramma GLI.

Wat zijn de voorkeursmiddelen bij obesitas?

De voorkeursmiddelen zijn liraglutide 3 mg, semaglutide 2,4 mg en de combinatie naltrexon/bupropion. Dat staat in het Farmacotherapeutisch Kompas, dat de NHG-Standaard volgt. Orlistat wordt niet aanbevolen en tirzepatide wordt in de huisartsenpraktijk ontraden. Welk middel bij jou past, bepaalt je arts na een gesprek over je gezondheid.

Waarom noemt deze site geen beste merk?

Deze site noemt geen beste merk omdat reclame voor receptgeneesmiddelen in Nederland verboden is en omdat het beste middel per persoon verschilt. We noemen de werkzame stoffen en zetten merknamen er alleen bij om ze te herkennen. Hoe we onafhankelijk werken, lees je bij over deze site en onze partner.

Hoe bereken ik of ik aan de stopregel voldoe?

Neem je gewicht bij de start van het medicijn en reken daar 5% van uit. Dat is het minimum dat je kwijt moet zijn, 12 weken nadat je op de hoogste verdraagbare dosis zit. Begin je op 100 kilo, dan moet je dus onder 95 kilo zitten. Zie ook het rekenvoorbeeld bij de stopregel.

Stop ik met de GLI als ik een medicijn krijg?

Nee, de GLI loopt door als je met een medicijn begint. Volgens de NHG-Standaard is medicatie een aanvulling op leefstijl. De gewoontes die je in het programma leert, helpen ook om je resultaat vast te houden als je later stopt. Bespreek met je coach van het leefstijlprogramma GLI hoe je beide combineert.

Hoe lang mag ik een medicijn tegen obesitas gebruiken?

Zolang het werkt en je het goed verdraagt, kan dat in overleg lang zijn. Thuisarts beschrijft dat je eerst ongeveer 3 maanden kijkt of het effect heeft. Werkt het, dan kan langdurig gebruik. Omdat het gewicht na stoppen vaak terugkomt, is het goed dit vooraf met je huisarts te bespreken.

Wat gebeurt er met mijn gewicht als ik stop?

Meestal komt een groot deel van het gewicht terug. In een vervolgonderzoek naar semaglutide kwam binnen een jaar na het stoppen gemiddeld zo'n twee derde van het verloren gewicht terug. Maak daarom vooraf een plan met je huisarts. Hoe medicijnen zich verhouden tot andere opties, zie je bij het stappenmodel voor behandelingen.

Wanneer beslist het Zorginstituut over tirzepatide?

Dat is nog niet bekend. Volgens de werkagenda van het Zorginstituut staat de eerste bespreking in de Wetenschappelijke Adviesraad op 5 oktober 2026, gevolgd door een technische consultatie. Pas daarna volgt een advies aan de minister. Wij passen deze pagina aan zodra er meer duidelijk is.

Geldt de eerste lijn anders dan het ziekenhuis?

Ja, in de tweede lijn liggen de grenzen soms lager. Een specialist kan medicatie overwegen vanaf een BMI van 27 met een grote buikomvang of ziekte, of vanaf 35, na onvoldoende effect van een GLI. De huisarts volgt de strengere NHG-grenzen. Waar je terechtkunt, bespreek je bij je afspraak met de huisarts over je gewicht.

Mag ik een medicijn tegen obesitas gebruiken als ik zwanger wil worden?

Bespreek dat altijd vooraf met je huisarts. Het Farmacotherapeutisch Kompas raadt obesitasmedicatie af tijdens zwangerschap en borstvoeding, omdat er te weinig over bekend is. Wil je zwanger worden, dan maak je samen een plan over wanneer je stopt. Ook voor mensen boven de 75 jaar wordt het afgeraden.

Is een medicijn een alternatief voor een maagverkleining?

Soms, maar niet altijd. Een operatie geeft gemiddeld meer en blijvender gewichtsverlies, terwijl een medicijn vooral werkt zolang je het gebruikt. Bij een hoge BMI is het effect van een medicijn vaak niet genoeg. Vergelijk de opties op de pagina met wat elke behandeling oplevert en bespreek het met je arts.

Kan ik medicijnen gebruiken voor een maagverkleining?

Dat kan in overleg met het behandelteam soms, maar het is geen standaardstap. De keuze hangt af van je gezondheid en het advies van het bariatrisch centrum. Gebruik je een middel dat de maaglediging vertraagt, meld dat dan altijd voor een operatie. Het traject staat bij het traject van huisarts tot nazorg.

Waarom kent mijn huisarts meer mensen met obesitas dan vroeger?

Dat komt deels door de aandacht voor afslankmedicatie. Volgens Nivel steeg in 2025 het aantal mensen dat bij de huisarts bekend is met overgewicht of obesitas met 39%. Meer mensen durven de stap te zetten. Meer over hoe vaak obesitas voorkomt, lees je bij wat obesitas is en hoe vaak het voorkomt.

Welke bijwerkingen komen het meest voor?

Misselijkheid en diarree komen het meest voor, meldt Thuisarts. Sommige mensen slapen slechter of voelen zich angstig of gespannen. Meestal gaan die klachten na een paar weken over. Houden ze aan of word je er erg ziek van, neem dan contact op met je huisarts of apotheker in plaats van zelf te stoppen of de dosis te veranderen.

Waar kan ik vragen over medicatie stellen zonder afspraak?

Algemene vragen kun je stellen tijdens een informatieavond of de livestream met een arts. Voor persoonlijk medisch advies ga je naar je huisarts of apotheker; via WhatsApp of e-mail geven wij geen medisch advies. De data vind je bij de gratis informatieavonden over obesitas.

Bronnen

• Farmacotherapeutisch Kompas – Indicatietekst obesitas (update augustus 2026, geraadpleegd 25-09-2026)
• Huisarts en Wetenschap – NHG-Standaard Obesitas herzien: beperkte plaats voor gewichtsreducerende medicatie (13-10-2025)
• VoedingOnline – NHG-Standaard Obesitas 2025 (13-10-2025)
• Obesitas Platform – NHG-Standaard Obesitas 2025 gepubliceerd (13-10-2025)
• Nederlandse Vereniging van Diëtisten – Herziene NHG-Standaard Obesitas (30-10-2025)
• Thuisarts – Ik krijg misschien medicijnen van de huisarts voor obesitas (04-11-2025)
• Zorginstituut Nederland – Werkagenda: GVS-advies tirzepatide bij obesitas (geraadpleegd 25-09-2026)
• Zorginstituut Nederland – Forse kostenstijging leefstijlprogramma en medicijnen voor obesitas (03-02-2026)
• Zorginstituut Nederland – Obesitasmedicijnen eerst beschikbaar voor mensen met hoogste ziektelast (06-11-2025)
• Wilding e.a. – STEP 1-studie semaglutide, New England Journal of Medicine (2021)
• Wilding e.a. – Gewichtstoename na stoppen met semaglutide, Diabetes, Obesity and Metabolism (2022)
• CBG – Afslankmedicijnen (augustus 2026)
• Nivel – Jaarcijfers huisartsenzorg 2025 (08-07-2026)