Maagverkleining: wat je moet weten

Door Gijs Bodenstaff · Laatst gecontroleerd: 25 september 2026 · Medische controle: [in te vullen: medisch redacteur]

Een maagverkleining is een operatie bij ernstige obesitas waarbij de chirurg de maag kleiner maakt en soms de route van het eten door de darm verandert. In Nederland gaat het vooral om drie operaties: sleeve, bypass en mini-bypass. Het traject loopt via je huisarts naar een gespecialiseerd centrum, waar je eerst wordt gescreend en na de operatie jarenlang nazorg krijgt.

In het kort

Je huisarts kan je verwijzen bij een BMI van 40 of hoger, van 35 of hoger met een ernstige gewichtsgerelateerde ziekte, of van 30 of hoger met slecht ingestelde diabetes type 2, als eerdere behandeling onvoldoende hielp (NHG-Standaard Obesitas, oktober 2025).
In Nederland worden ruim 10.000 eerste operaties per jaar gedaan, in 20 centra (DATO, jaarverslag 2024).
Ernstige complicaties kwamen in 2024 voor bij gemiddeld 1,4% van alle geopereerden (DATO, jaarverslag 2024).
In de eerste 1 à 2 jaar val je gemiddeld 25 tot 30% van je gewicht af (Thuisarts; Richtlijn Chirurgische behandeling van obesitas).

Voor wie is een operatie bedoeld?

Bariatrische chirurgie, zoals artsen het noemen, is bedoeld voor mensen met ernstige obesitas bij wie leefstijlbehandeling en eventueel medicijnen te weinig hebben opgeleverd. Het is in het stappenmodel de laatste trede, niet de eerste. Hoe die treden op elkaar aansluiten, zie je bij de behandeltrap van leefstijl tot operatie.

De huisarts volgt de NHG-Standaard van oktober 2025. Daarnaast geldt dat je 18 jaar of ouder bent en bereid bent je leefstijl blijvend aan te passen. Het behandelteam kijkt bij de screening of er redenen zijn die een operatie te gevaarlijk maken. Een tip die veel mensen niet weten: volgens de richtlijn van de chirurgen is afvallen vóór de operatie geen verplichte voorwaarde (Richtlijn Chirurgische behandeling van obesitas, 2020). Alle voorwaarden en een korte check vind je op de pagina met criteria voor een maagverkleining.

Rekenvoorbeeld

Stel: je bent 1,68 meter en weegt 120 kilo. Je BMI is 120 gedeeld door 2,82 (1,68 × 1,68) = 42,5. Op basis van je BMI kom je dan in aanmerking, mits eerdere behandeling onvoldoende hielp. Bij 25% gewichtsverlies ben je 30 kilo kwijt: je weegt dan 90 kilo, met een BMI van 31,9. Bij 30% is dat 36 kilo: je weegt 84 kilo en je BMI is 29,8. Jouw uitkomst kan hoger of lager liggen dan dit gemiddelde.

Sleeve, bypass en mini-bypass vergeleken

Alle drie de operaties gebeuren bijna altijd als kijkoperatie onder narcose. Ze werken niet alleen doordat er minder in je maag past. Ook je hormonen voor trek en een vol gevoel reageren anders. Welke operatie bij je past, kies je samen met het team; volgens de Nederlandse richtlijn bestaat er geen operatie die voor iedereen wint.

Gastric sleeve, gastric bypass en mini-bypass naast elkaar. Bronnen: Richtlijn Chirurgische behandeling van obesitas (2020); Robertson e.a. (2021).
Kenmerk	Gastric sleeve	Gastric bypass	Mini-bypass (OAGB)
Wat gebeurt er?	De chirurg haalt circa driekwart van de maag weg, wat overblijft is een smalle maagbuis	Een klein zakje bovenaan de maag gaat direct naar de dunne darm, met twee verbindingen	Zoals de bypass, maar met één verbinding
Darmroute veranderd?	Nee	Ja	Ja
Maagzuur (reflux)	Vaakst	Minst; verbetert vaak	Tussenin
Diabetes type 2	Goed effect	Waarschijnlijk iets beter effect	Waarschijnlijk iets beter effect
Sterfte rond de operatie	0,05%	0,09%	Niet apart vermeld
Blijvende aandachtspunten	Reflux, tekorten zonder vitamines	Dumping, tekorten, kans op een knoop in de darm	Vaker voedingsproblemen en tekorten

De sterftecijfers komen uit een grote internationale analyse (Robertson e.a., 2021). Heb je na een sleeve veel last van zuurbranden, dan kan het team soms later alsnog een bypass maken. Andersom kan niet: bij een sleeve is een deel van de maag weg.

Het traject van huisarts tot nazorg

Voor een vergoede operatie loopt het traject vrijwel altijd zo:

Gesprek met je huisarts of POH. Je vertelt over je gewicht, je klachten en eerdere pogingen om af te vallen. Tips voor dat gesprek staan bij een verwijzing voor een maagverkleining vragen bij je huisarts.
Verwijzing via ZorgDomein. Je kiest samen een centrum. De huisarts stuurt je gegevens mee, zoals BMI, voorgeschiedenis, medicijnen en recente labwaarden.
Wachttijd. Die verschilt sterk: van 1 tot 142 dagen per centrum (ZorgkaartNederland, geraadpleegd 25-09-2026). Vergelijk de wachttijden voor een maagverkleining per ziekenhuis en kliniek.
Screening. Een team van onder anderen een internist, diëtist, psycholoog en verpleegkundige kijkt of een operatie bij je past. Dit is ook het moment voor al je vragen.
Voorbereiding en operatie. Je leert hoe eten na de operatie gaat. De operatie zelf is een kijkoperatie van ongeveer een uur.
Nazorg bij het centrum. Jarenlange begeleiding door onder meer een diëtist, psycholoog en bewegingscoach, met bloedcontroles.

Belangrijk om te weten: de nazorg na een maagverkleining is geen huisartsenzorg. NHG en LHV hebben haar bewust niet in de standaard van 2025 opgenomen, omdat er geen afspraken en financiering voor zijn (VoedingOnline, 14-10-2025). De nazorg ligt dus bij het centrum dat je opereert. Hoe lang die duurt, verschilt per centrum; WeightWorks (partner van deze site) noemt bijvoorbeeld vijf jaar. Vraag het bij elk centrum na voordat je kiest.

Wat de operatie kost en wat je verzekeraar betaalt, lees je bij de vergoeding van een maagverkleining en je eigen risico. Wordt de operatie vergoed, dan kost die je maximaal je eigen risico: € 385 in 2026 en € 400 in 2027.

Wat een operatie oplevert

Van alle behandelingen levert een operatie gemiddeld het meeste gewichtsverlies op, en het houdt het langst stand. Maar het blijft een gemiddelde, en een deel van het gewicht komt op lange termijn vaak terug.

Vier tegels over maagverkleining in Nederland: ruim 10.000 operaties per jaar, 20 centra, 1,4 procent ernstige complicaties en 25 tot 30 procent gewichtsverlies — Maagverkleining in Nederland in vier cijfers. Bron: DATO-jaarverslag 2024 en Thuisarts (geraadpleegd 2026).

Gewicht: 25 tot 30% lichter in de eerste één à twee jaar, gemiddeld (Thuisarts; richtlijn). Na 5 jaar is de grote meerderheid in Nederland nog meer dan 20% lichter (DATO, jaarverslag 2023).
Diabetes type 2: twaalf maanden na de operatie heeft ongeveer 7 op de 10 mensen geen diabetes meer (Thuisarts).
Levensverwachting: in de Zweedse SOS-studie leefden geopereerde mensen gemiddeld ongeveer 3 jaar langer dan mensen met gewone zorg (Carlsson e.a., 2020).

Twijfel je tussen een operatie en een medicijn? Lees dan ook over medicijnen bij obesitas en de stopregel. Een medicijn werkt vooral zolang je het gebruikt; een operatie is grotendeels blijvend.

Risico's en het leven erna

Een maagverkleining is een grote operatie, geen kleine ingreep. Elke operatie wordt vastgelegd in de landelijke kwaliteitsregistratie DATO. Per centrum lag het aandeel ernstige complicaties in 2024 tussen 0,0 en 2,3% (DATO, jaarverslag 2024). De kans om rond de operatie te overlijden is ongeveer 0,08%, ofwel 1 op de 1.250 (DATO, jaarverslag 2023).

Kort na de operatie

Denk aan een naad die gaat lekken, een nabloeding of een bloedstolsel (trombose). Daarom blijf je na de operatie kort in het ziekenhuis en krijg je instructies over wanneer je direct moet bellen.

Op de langere termijn

Tekorten: je slikt levenslang vitamines en mineralen en laat je bloed controleren.
Dumping: vooral na een bypass kun je na suikerrijk eten klachten krijgen, zoals zweten, duizeligheid of buikpijn.
Knoop in de darm: na een bypass ging het in onderzoek dat de richtlijn aanhaalt om ongeveer 8 op de 100 mensen. Heftige buikpijn na een bypass? Bel direct je behandelteam of de huisartsenpost.
Galstenen: door het snelle afvallen.
Emoties: je lichaam en je relatie met eten veranderen. Begeleiding en lotgenoten helpen daarbij.

Naasten spelen een grote rol na een operatie. Voor hen is er uitleg over steunen rond een maagverkleining. En wie wil weten hoe het anderen verging, leest ervaringen van mensen na een maagverkleining.

Video's: zo ziet het traject eruit

Deze voorlichtingsvideo van Stichting Bariatrie Groep Nederland laat in een paar minuten zien wat je van het traject kunt verwachten.

Maagverkleining en nu? – Afl. 1: wat kun je verwachten · Bariatrie Groep Nederland, 18 juni 2021. Openingsaflevering van de lotgenotenserie 'Maagverkleining en nu?' over wat je kunt verwachten van het traject. Bekijk op YouTube. De video laadt pas als je op afspelen klikt.

In de tv-serie "Dik Tevreden" volgde het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven vier patiënten een jaar lang. Het ziekenhuis benadrukt dat de serie ook complicaties laat zien en niets mooier maakt dan het is.

Dik Tevreden – aflevering 1 · Catharina Ziekenhuis Eindhoven, 9 september 2014. Eerste deel van de negendelige tv-serie 'Dik Tevreden' (Omroep Brabant, 2014) over vier patiënten die een jaar gevolgd werden in het Catharina Obesitascentrum. Let op: Het ziekenhuis benadrukt dat de serie ook complicaties laat zien en niets mooier maakt dan het is. Bekijk op YouTube. De video laadt pas als je op afspelen klikt.

Video's laten ervaringen van anderen zien, geen voorspelling voor jou. Bespreek het met je huisarts.

Kom ik in aanmerking? Bekijk de wachttijden

Veelgestelde vragen over maagverkleining

Is een maagverkleining hetzelfde als bariatrische chirurgie?

Ja, bariatrische chirurgie is de medische naam voor operaties tegen ernstige obesitas, en maagverkleining is de gewone naam. Gaat het vooral om diabetes type 2, dan hoor je ook de term metabole chirurgie. Welke vormen er zijn, zie je in de vergelijkingstabel van de operaties.

Waarom moet ik levenslang vitamines slikken?

Omdat je minder eet en je lichaam na vooral een bypass sommige stoffen minder goed opneemt. Het gaat onder meer om vitamine B12, ijzer, calcium en vitamine D. Zonder aanvulling ontstaan tekorten, soms pas na jaren. Daarom horen dagelijkse vitamines en bloedcontroles bij het leven na de operatie, ook als je je goed voelt.

Hoe lang duurt de operatie zelf?

De operatie zelf is een kijkoperatie van ongeveer een uur onder narcose. Meestal blijf je daarna een nacht in het ziekenhuis. De tijd daarvoor, met wachttijd, screening en voorbereiding, is vele malen langer. Hoe lang je wacht, verschilt sterk per centrum; zie de wachttijdentabel van alle centra.

Wat is het verschil tussen een bypass en een mini-bypass?

Bij een gewone bypass zijn er twee verbindingen met de darm, bij een mini-bypass één. In Frans onderzoek was het gewichtsverlies na twee jaar vergelijkbaar, maar na een mini-bypass kwamen vaker tekorten en diarree voor. Welke het beste bij je past, bespreek je met het team. Wat eraan voorafgaat, staat bij de criteria voor een operatie.

Hoeveel kilo val je af na een maagverkleining?

Gemiddeld 25 tot 30% van je gewicht in de eerste één à twee jaar. Weeg je 110 kilo, dan is dat gemiddeld 27,5 tot 33 kilo. Een deel komt er op lange termijn vaak weer bij. Reken je eigen uitgangspunt uit met de BMI-check op je telefoon en bespreek je doel met het team.

Verdwijnt diabetes type 2 na een maagverkleining?

Bij veel mensen wel, in elk geval tijdelijk. Volgens Thuisarts heeft ongeveer 7 op de 10 mensen een jaar na de operatie geen diabetes meer. Bij een deel komt die later terug, dus controles blijven nodig. Bij slecht ingestelde diabetes type 2 kan een operatie al vanaf BMI 30; zie de behandelstappen per BMI.

Hoe lang duurt de nazorg na een maagverkleining?

Dat verschilt per centrum; het gaat om meerjarige begeleiding. WeightWorks (partner van deze site) noemt vijf jaar, andere centra hanteren eigen termijnen. Vitamines en bloedcontroles blijven levenslang nodig. Vraag het centrum wat er na afloop van de nazorg gebeurt en wie je bloed dan controleert.

Welke operatie is beter bij maagzuurklachten?

Bij maagzuurklachten ligt een gastric bypass meestal meer voor de hand dan een sleeve. Volgens de Nederlandse richtlijn geeft een sleeve vaker reflux en verbetert een bypass die klachten vaak. De mini-bypass zit er tussenin. Het behandelteam weegt dit mee met je andere gezondheidsklachten.

Is een maagverkleining terug te draaien?

Een sleeve niet, want daarbij wordt ongeveer driekwart van de maag verwijderd. Ook bij een bypass ga je uit van een blijvende ingreep: elke aanpassing betekent een nieuwe operatie. Weeg de keuze rustig, ook met de andere behandelingen bij obesitas.

Hoeveel mensen krijgen een ernstige complicatie?

In 2024 trof een ernstige complicatie gemiddeld 1,4% van de geopereerden in Nederland, blijkt uit het DATO-jaarverslag. Per centrum lag dat tussen 0,0 en 2,3%. Ernstig betekent dat een extra ingreep nodig was of dat het levensbedreigend was. Bespreek je eigen risico met het team tijdens de screening.

Kan ik na een maagverkleining zwanger worden?

Ja, maar het advies is meestal om ongeveer achttien maanden te wachten, zodat je gewicht eerst stabiliseert. In de periode van snel afvallen krijgt je lichaam minder voedingsstoffen binnen. Een kinderwens bespreek je vooraf met het behandelteam, zodat je vitamines en controles daarop aangepast worden.

Wat als ik na de operatie weer aankom?

Dan ben je niet de enige en is er hulp. Het centrum kijkt samen met je naar eetgewoontes, begeleiding, medicatie of soms een tweede operatie. Zoek op tijd contact, schaam je niet. Lees ook hoe anderen hiermee omgingen bij de ervaringsverhalen over obesitas.

Wat is dumping?

Dumping zijn klachten die ontstaan als eten, vooral suiker, te snel in de darm komt. Je kunt je slap, duizelig of zweterig voelen, of buikpijn en diarree krijgen. Het komt vooral voor na een bypass. Kleine porties, rustig eten en weinig snelle suikers helpen. Vragen hierover kun je stellen op een informatieavond met een arts.

Hoe lang ben ik na de operatie uit de roulatie?

Meestal blijf je een nacht in het ziekenhuis en ben je na 2 tot 4 weken weer aan het werk. Bij zwaar lichamelijk werk duurt het langer. Je eten bouw je in ongeveer 4 weken op van vloeibaar naar vast. Het team geeft je een schema dat bij jouw operatie hoort.

Hoe veilig zijn de Nederlandse centra?

Elke operatie wordt vastgelegd in de kwaliteitsregistratie DATO. In 2024 lag het aandeel ernstige complicaties per centrum tussen 0,0 en 2,3%. Vraag het centrum naar zijn eigen cijfers en hoe het de nazorg regelt. Of je verzekeraar het centrum vergoedt, lees je bij de vergoeding van een maagverkleining.